Kōmyntŏrz

Silesian minority group disabled by Facebook, called unsafe

Silesian minority group disabled by Facebook, called unsafe

Things have not been going best for the Silesian minority in Poland lately. Their bill to recognize them as an ethnic minority was rejected by the Polish parliament in October with no discussion. On the 15th of February the TVP (Polish national broadcaster) showed a 30-minute program about how the largest Silesian organisation, the Silesian Autonomy Movement, is trying to tear Poland apart. On the 17th of February one of the oldest Silesian groups on Facebook, “Jestem narodowości śląskiej” (My nationality is Silesian), was disabled.

Facebook message

Facebook message

The administrators were given a stock Facebook notice that the group wasn’t following the Facebook Terms and Community Standards and they were requested to change the group’s name and description, and delete existing posts.

“All the content was moderated to be consistent with the Silesian topics,” says Piotr, one of the group’s admins. “The members participating in the discussion (many public figures were among them) can certainly confirm that our characteristics were freedom of speech and civility of discussion.”

The group’s description says it gathers people who identify as Silesians, there’s a quote about being Silesian, and a few first sentences from some text about the history of Silesia.

The group’s name says “My nationality is Silesian” and many Silesians point that it is the fact of naming the Silesian identity a nationality that made Facebook disable the group.

“Silesian nationality” has been lively debated in Poland for the past twenty years. Silesians first established an organisation with the word “nationality” in its name in 1996. The state refused to register it then. In 2011 the National Census revealed that 847,000 people declare their nationality as Silesian while 510,000 use Silesian language at home. After that The Association of People of Silesian Nationality was created and after successfully registering it at first, the Prosecutor’s office in Opole questioned the registration arguing the National and Ethnic Minorities, and Regional Language Act does not include the Silesian nationality. The organisation was removed from the state register in 2013. Just after its registration the currently-governing Law and Justice party wrote that “being Silesian is a way of rejecting polishness and probably just adopting the German option in disguise.”

Last year several Silesian organisations gathered 140,000 signatures to propose the bill to change the National and Ethnic Minorities Act and include the Silesian one in it. Although they had more than enough signatures (100,000 are requested by law), their proposal was rejected by the Parliament’s Minorities Commission in more or less 15 minutes.

Silesian nationality is a fragile topic to Silesians since they are perpetually called traitors, the national broadcaster libels their organisations and the state refuses to talk to them. It is probable that the group was disabled by mistake since the fanpages of the Silesian Autonomy Movement, the Association of People of Silesian Nationality and other organisations remain active, but it caused an outrage. And people ask “How is it possible a company from a country where minorities are cherished, deems a minority in another country offensive?”

UPDATE 20/02/2017, 20:45: Facebook has brought the group back. The administrators were apologised to and told the group was disabled by mistake.

Posted by Grzegorz Kulik in Kōmyntŏrz, 0 comments
Skōnd sie wziōnły te Walyntynki?

Skōnd sie wziōnły te Walyntynki?

Wersyjŏ audio:

      Skōnd sie wziōnły te walyntynki?

Sztyrnŏstego lutego we kościele katolickim mōmy spōmniynie świyntego Walyntego – patrōna ôd kochankōw. Skuli amerykanizacyje naszyj kultury prziszło mi beztōż pisać ô Walyntynkach i kochankach.

Tajla 1. Skōnd sie wziōnły te Walyntynki?

Andrea Camassei - Lupercalia

Andrea Camassei – Lupercalia

Żŏdyn niy poradziōł pokŏzać, co Walyntynki majōm co spōlnego z Grekami abo Rzimianami, ale we antycznych wierzyniach idzie trefić sie z podanymi na Walyntynki tradycyjami.
Wedle starowiecznego greckigo kalyndŏrza, czas miyndzy pōłowōm stycznia i pōłowōm lutego, mianowoł sie gamelion i bōł miesiōncym poświyncōnym manżelstwu Zeusa i Hery. Na ta przileżytość Greki dycki rychtowali fajer, ale niy wiymy, jak ôn wyglōndoł.
Starowieczne Rzimiany ôd idōw lutowych (trzinŏstego lutego) bez trzi dni fajrowali luperkalia. Plutarch tak ô nich pisoł: Modzi ze rzimskij arystokracyje lŏtajōm pō mieście pō nagu […] i pierōm wochatymi rzymiyniami ludzi, z kerymi sie trefiōm. Mocka zŏcnych kobiyt na schwŏl stŏwŏ im na drōdze i […] wyciōngajōm rynce, coby dostać pō nich, pōniywŏż wierzōm, co brzymiynne skuli tego prościj urodzōm, a niybrzymiynnym bydzie prościj zastōmpić. Fajrowaniŏ luperkaliōw zakŏzoł papiyż Gelasius I (492–496).

Nojstarsze teksty ô Walyntynkach

Wedle mocki ludzi nojstarszy tekst ô Walyntynkach to „Ptŏsi Syjm” napisany ôd Geoffreya Chaucera w 1382 roku na jubileusz manżelstwa krōla Anglije Richarda II i Anny Czeskij, kaj autōr pisze: „Tak to w kożdy Dziyń świyntego Walyntego / Kożdy ptŏk ôbiyroł kochanka swojigo.” Postrzodek lutego to je ale trocha cudaczny czas dlŏ ptŏkōw we Angliji na zŏlyty. Barzij racjōnalne je spōmniynie świyntego Walyntygo z Gynuy, biskupa, kery umrził kole 307 roku. We kalyndŏrzu liturgicznym je ôno 2 mŏja i tyż w tyn dziyń bōł podpisany traktat manżelski Richarda i Anny.
Nojstarszŏ znōmŏ walyntynka była napisanŏ ôd Karola Orleańskigo do swojij żōny kejś miyndzy 1416 a 1435 rokym. Karol ôd batalije pod Agincourt (1415) siedzioł zawarty we lōndyńskij Tower i napisoł: „Je żech już chory z miyłości, / Moja nojsłodszo Walyntynko”. Chociŏż po 25 latach zawarciŏ bōł nazŏd wolny, to niy prziszło mu sie trefić ze żōnōm, pōniywŏż umrziła ôna podwiela go Anglijŏki puściyli.

Fridrich V

Fridrich V

Na isto ciekawe je to, że nasz zimowy krōl, Fridrich V, żyniōł sie z Elżbiytōm Stuart w Angliji 14 lutygo 1613 roku, a na ta przileżytość John Donne napisoł dlō nich epitalamiōm (śpiywka weselnŏ), kere Anglijŏki uznŏwajōm za przikłŏd nojwyższego kōnsztu. Autōr bez cołko śpiywka gŏdŏ do świyntego Walyntego, ale zacytuja ino piyrszy wers: „Chwoła ci, biskupie Walynty, ôd kerego dziyń to je”. Fridrich bōł korōnowany na krōla Czech 4 listopada 1619, a panowoł ino rok i sztyry dni.

Zŏlyty we naszyj tradycyji

Skuli tego, że przinŏleżymy do strzodkowyj tajle Europy, nigdy niy mieli my tradycyji fajrowaniŏ Walyntynek. Do Niymiec były ône prziniesiōne ôd amerykōńskich wojŏkōw po drugij wojnie światowyj, a we Polsce i Czechach pokŏzały sie we 90. latach XX stoleciŏ.
Dycki mieli my za to tradycyjo sobōtki abo świyntego Jana. Pogańskŏ sobōtka fajrowanŏ była z 21 na 22 czyrwca jeszcze dugo po chrystianizacyji Ślōnska. Pawoł Jasienica pisoł, że biskup wrocławski zakŏzoł fajrowaniŏ sobōtki na Ślynży kole 1928 roku, a ôstatni rŏz richtich po pogańsku fajrowano było tam we 1937 roku, kej widzioł to niymiecki badŏcz Fritz Geschwendt.
Noc świyntojańskŏ przitrefiŏ sie dycki we wilijo świyntego Jana – z 23 na 24 czyrwca. Kościōł złōnaczōł tako tradycyjo, coby ludzie skōńczyli fajrować sobōtka. Podarziło sie to niy do kōńca, bo terŏzki jedna i drugŏ noc sie motlajōm i niykerym sie zdŏwŏ, co sobōtka i noc świyntojańskŏ to je jedno i to samo. Nojważniyjsze ale, że już za starego piyrwyj mieli my lepszo tradycyjo fajrowaniŏ miyłości. Pojakymu? Nasza tradycyjŏ je starszŏ aniżeli Walyntynki ô pŏraset lŏt – to rŏz. We czyrwcowõ noc je dycki kole dwadziścia stopni cieplij aniżeli w lutowy dziyń – to dwa. No i snadnōm rzeczōm noc była dycki lepszōm kamratkōm dlŏ kochankōw aniżeli dziyń (no niy gŏdejcie, że niy) – to trzi.

Tajla 2. Rōmantycznie po ślōnsku piyrwyj

Trza prziznać, co niy mōmy tradycyje pisaniŏ ani gŏdaniŏ pō naszymu ô tym, co czujymy, bo ôd tego była gŏdka niymieckŏ, polskŏ abo czeskŏ. Nigdy tyż niy byli my rōmantyczni, a gibko przełaziyli my do kōnkretōw. Nojlepij to pokŏzuje Tyjater Korez we swojij adaptacyji „Cholōnka”. Stanik z Michciōm siedzōm sie na trŏwie, ôn jij ôtwiyrŏ knefle we klajdzie, a ôna zgańbiōnŏ padŏ Te, a co ty robisz? Stanik na to: No lygej!
Jak sie wejrzeć do ksiōnżek ze ślōnskimi śpiywkami, to tyż w nich za czeski rōmantyzmu niy ma. Durch ino ô ôbrŏcaniu za stōdołōm i tracyniu wianka. Nojleksze, co żech poradziōł znŏlyźć, to A jak pōdziesz na zŏlyty, niy syjmuj ty mycki, / Coby dziouchy niy padały, iże to tak wdycki. / A jak pōdziesz na zŏlyty, niy syjmuj ty galŏt, / Coby dziouchy niy padały, iżeś sie niy najŏd.” (u Malinowskigo).

Rōmantycznie po ślōnsku dzisiej

Autorōw, co piszōm rōmantycznie po ślōnsku idzie porachować na palcach jednyj rynki. Naprŏwda to na jednym palcu, bo rozchodzi sie ô Karola Gwoździa. Możno to skuli tego, że w nŏs tyż je jakŏś blokada do gŏdaniŏ ô uczuciach pō naszymu. Ôd razu przełażymy na polski, a dyć we naszyj gŏdce je mocka słōw i fraz, kere majōm na isto srogi ladōnek ymocyjōnalny: „kusik”, „przŏć”, „kochanka”/„kochanek”, „miyłować”, „gryfnŏ frelka”, „szwarny synek”, „ôstōń przi mie”… Źle to brzmi? Po polsku ani by niy szło takij rōmantycznyj atmosfery złōnaczyć, jak idzie pō naszymu.
Chociŏż niy podobajōm mi sie Walyntynki, bo niy sōm my Anglijŏki abo Amerykōny, to wyużyjmy tyn dziyń do tego, coby drugij pōłōwce pedzieć pō naszymu, co czujymy.

Dociep sie autorowi na patronite.pl!

Wejrzij, jake sōm plany na 2017 rok i na co sie dociepujesz:

Posted by Grzegorz Kulik in Kōmyntŏrz, 2 comments
Ulga utrapionego Ślązaka

Ulga utrapionego Ślązaka

Chciałbym serdecznie podziękować Panom Ziemkiewiczowi i Semce za wzięcie udziału w dyskusji o śląskiej tożsamości na łamach portalu Silesion. Panów głos był dla mnie ważny, ponieważ o ile wcześniej wypowiedzi Panów mnie irytowały, o tyle te dwie ostatnie całkowicie mnie uspokoiły.

Panu redaktorowi Semce dziękuję za nieumiejętność rozróżnienia województwa śląskiego i jego mieszkańców od Śląska i Ślązaków. Mieszkańcy województwa śląskiego to jednak nie Ślązacy. Mylenie tych dwóch zbiorowości jest dość powszechne, jednak fakty są bezlitosne. Taki sam Śląsk i Ślązacy są też w województwie opolskim i w kraju morawsko-śląskim. Mniej niż połowa województwa należy do naszego regionu. W tej północno-wschodniej części mieszkają Zagłębiacy i Małopolanie, i jeśli ma się do nich szacunek, to się pamięta o tym, żeby nie mylić ich ze Ślązakami. Mówi Pan, że mieszkańcy województwa śląskiego muszą mieć parę mitów, które łączą. Świetnie! Pierwsze, co nas łączy, to ignorancja redaktora Semki. Gratuluję.

Dziękuję też za mylenie pojęcia mniejszości etnicznej i narodowej. Ślązacy nie mogą być mniejszością narodową, bo nie mają swojego państwa. Ślązacy chcą być uznani za mniejszość etniczną, bo znają polskie prawo i wiedzą, jakie warunki stawia ono mniejszości narodowej, a jakie etnicznej. Myślę, że politycznemu publicyście nie przystoi mieszanie jednego i drugiego.

Wreszcie dziękuję za gdybanie, że gdyby nie II RP, to tożsamość śląska byłaby dziś taka sama, jak saksońska czy bawarska. Spójrzmy na śląski język. W przedwojennej prowincji górnośląskiej Ślązacy stanowili większość. W 1945 roku, po 419 latach należenia do niemieckojęzycznych państw, nadal mówili po śląsku. W 2016 roku, po 71 latach należenia do Polski, Ślązacy już właściwie po śląsku nie potrafią i trudno mi wyobrazić sobie, żeby w 2364 śląska mowa i Śląsk były w jakimś innym miejscu niż to, które dziś zajmuje w ludzkiej świadomości Burgundia, czyli w żadnym. Wie Pan, Panie redaktorze, gdyby ta straszna germanizacja była tak skuteczna jak polonizacja, to wy w Wielkopolsce i na Pomorzu Gdańskim przed 1870 rokiem zapomnielibyście, jak się mówi po polsku. Oprócz tego chciałbym Panu redaktorowi przypomnieć, że na terenie Niemiec istnieje mniejszość serbska, która wciąż się ostała, choć liczebnie zawsze była mniejsza niż ludność śląska. Jednocześnie ci słowianożerczy Niemcy mniejszość tę chronią i robią co w ich mocy, żeby ją zachować.

Marsz Autonomii

Panu Ziemkiewiczowi dziękuję z całego serca za jego tekst porównujący Luksemburg i Śląsk.

Podoba mi się stwierdzenie, że dwie największe grupy etniczne w Luksemburgu (rozumiem, że w domyśle imigranckie) to Włosi i Polacy. Niestety muszę Pana zawieść, bo dwie największe imigranckie grupy to Portugalczycy i Włosi.

Ale ja właściwie nie o tym chciałem.

Mówi Pan, że język luksemburski wbija się dzieciom do głów od paru lat. Nie wiem, jaka jest Pańska definicja słowa „parę”, ale dla mnie to nie więcej niż dziesięć, a język luksemburski w luksemburskich szkołach został wprowadzony Ustawą o edukacji z 25 czerwca 1912 roku. Może Panu chodziło o „sto parę”?

Jestem niezmiernie wdzięczny Panu za włożenie pracy nad językiem w Luksemburgu w „proces »przezwyciężania« państw narodowych na rzecz euroregionów”. Jeżeli dla Pana istniejący od 965 roku samodzielny Luksemburg jest regionem, a nie państwem narodowym, to czym dla Pana jest o rok młodsza Polska? Podregionem? Regionikiem?

Podobało mi się też, gdy wspomniał Pan o Józefie Kożdoniu i tym, że „fetował” go Adolf Hitler. Gdy zmarł Piłsudski, to ten sam Adolf Hitler ogłosił w Niemczech żałobę narodową. Na pogrzebie Piłsudskiego był Hitler, Goebbels i von Neurath, a dwie kompanie Wehrmachtu oddały zmarłemu honory wojskowe. Myślę, że ten poziom fetowania przez nazistów wystawia marszałkowi wymowne świadectwo. Może też Pan spłodzi jakiś tekst na ten temat?

Zachwycony byłem jednak, gdy napisał Pan, że urodzony w Zabrzu Jerzy Gorzelik jest z kieleckiego. Ale samego siebie przeszedł Pan tworząc argument z czwartej zwrotki Mazurka Dąbrowskiego „napisanego przez mazowszanina Wybickiego po mazowiecku” i twierdząc, że „zapłakany” to faktycznie „zapłakanej”, czyli że to Basia płacze, a nie ojciec. Rzeczywiście jest taka teoria i bazuje ona na charakterze pisma Wybickiego. Ale wie Pan, Józef Wybicki urodził się Będominie na Pomorzu, a dzieciństwo i młodość spędził w Skarszewach i Starych Szkotach też na Pomorzu. Niech Pan zatem podyskutuje z gdańszczaninem Piotrem Semką i zapyta go, czy jest Mazowszaninem.

A przy okazji: w dialekcie mazowieckim występuje stwardnienie połączeń „li”, „mi”, „ki” i „gi”. Stąd wymowa „lypa”, „kerownik” albo „nogamy”. Niestety słowo „zapłakanej” żadnej z tych grup nie posiada, więc nie może tym sposobem wyewoluować do „zapłakany”. Jednocześnie podaje Pan przykład „Pylawę”, który w dialekcie mazowieckim nie może wystąpić, bo „pi” nie twardnieje.

W trzech zdaniach pokazał Pan, że jako osoba chcąca uczyć innych polskości nie wie Pan, skąd pochodził autor polskiego hymnu, że tego hymnu Pan nie rozumie, że jako Mazowszanin nie zna Pan zasad dialektu mazowieckiego, i że nawet Pan nie sprawdza, czy to, co Pan pisze, zgadza się z faktami.

Im mniej się wie, tym bardziej się jest pewnym tego, co się wie. Dlatego gdy pomoże się siedmiolatkowi w zadaniu domowym dopisując coś w zeszycie, to on tylko pokręci głową i jęknie „Jak to jest »i«…” Pan redaktor Semka jest dość czytalny, bo choć nierzadko palnie głupstwo, to jednak ta jego ignorancja na temat Śląska i Ślązaków trzyma się w miarę kupy. Pan Ziemkiewicz jednak od pewnego czasu jest dla mnie ideałem. To jest coś niesamowitego, że można kompletnie nic nie wiedzieć, w tej niewiedzy stworzyć sobie swój świat, kompromitować się pisząc bzdury i dostawać za to mimo wszystko pieniądze.

Dlatego jeszcze raz, z całego serca, dziękuję obu Panom za to uczucie pokoju, które Panowie we mnie wzbudzili. Człowiek się irytuje wtedy, gdy to, co ktoś inny mówi, trzeba potraktować choć trochę poważnie. Na szczęście pokazali Panowie obaj, że tej Waszej monumentalnej ignorancji i płynących z niej bredni traktować poważnie się nie da. Życzę Panom wszystkiego najlepszego.

Posted by Grzegorz Kulik in Kōmyntŏrz, 9 comments