Month: October 2016

Instalacyjŏ ślōnskigo korektora tekstu we Ôperze i Notepad++

Ôpera mŏ ôganiczōno lista gŏdek, z kerymi spōłprŏcuje, bez to muszymy ja ôszydzić.

  1. Sebiyrōmy archiwōm korektora.
  2. Ôdewiyrōmy sztelōnki gŏdki.
  3. Klikōmy Dodaj, ôbiyrōmy afrikaans, i zaś klikōmy Dodaj.
  4. Zaznŏczōmy Używaj tego języka do sprawdzania pisowni.
  5. Klikōmy Gotowe i zawiyrōmy Ôpera.
  6. We Windowsie idymy do folderu C:\Users\%USERNAME%\AppData\Roaming\Opera Software\Opera Stable\dictionaries.
    W Ubuntu idymy do folderu ~/.config/opera/dictionaries.
  7. Kopiyrujymy archiwōm ôdy mie do tego katalogu (bez rozpakowaniŏ).
  8. Włōnczōmy nazŏd Ôpera.
  9. Przi pisaniu kliknijcie prawym we to, co piszecie i wejrzijcie, jeźli afrikaans je zaznŏczōne.

Notepad++ to je lepszŏ wersyjŏ standardowego windowsowego Notatnika.

  1. Sebiyrōmy Notepad++ ze jejich strōny i instalujymy.
  2. Sebiyrōmy archiwōm korektora.
  3. Włōnczōmy Notepad++ i idymy do Wtyczki > Plugin Manager >Show Plugin Manager.
  4. Znojdujymy DSpellCheck, zaznŏczōmy i klikōmy Install.
  5. Zbiory szl.aff i szl.dic kopiyrujymy do folderu C:\Users\%USERNAME%\AppData\Roaming\Notepad++\plugins\Config\Hunspell. 
  6. Program winiyn zarŏz zaczōńć używać korektora.
Posted by Grzegorz Kulik in Software, 0 comments
Ślōnski korektōr ôrtografije

Ślōnski korektōr ôrtografije

Korektōr we Chrome. Jak widać piyrsze słowo, kere musza przidać to je...

Korektōr we Chrome. Jak widać piyrsze słowo, kere musza przidać to je… “korektōr”. 🙂

My tukej we Ślōnsku mōmy trocha utopijne myślynie ô tym, co by było, jak by ślōnskŏ gŏdka ôstała wpisanŏ do Ôrdōnku ô myńszościach nŏrodowych i etnicznych. Nōm sie zdŏwŏ, że jak państwo uznŏ gŏdka, to już bydzie piyknie, na drōdze z Zŏbrzŏ do Bytōmia bydzie tabulka z nŏpisym Zabrze/Zŏbrze, w drugo strōna Bytom/Bytōm, a w Katowicach niy bydzie dworca ino banhof. Możno i to prŏwda, ale co z nowymi technologijami, w kerych siedzymy po szesnŏście godzin na dziyń? Za przekłŏdanie wiynkszości programōw sie niy dostŏwŏ geltaku, a państwo magicznie wersyji we ślōnskim jynzyku regiōnalnym niy stworzi. Tak samo wyglōndŏ to ze korektorami ôrtografije. Jak jedna ôsoba niy siednie i tego niy zrobi, to tego niy bydzie. No to żech siŏd.

BTW, fest żech sie przi tym narobiōł, tōż jak mŏcie radzi moja robota, to możecie mi sie dociepnōńć za to na piwo bez PayPal.

Przedstŏwiōm Wōm ślōnski korektōr ôrtografije, nad kerym robia ôd stycznia. Je to wersyjŏ beta (0.41b), pōniywŏż do kōńca roboty jeszcze daleko (musza przidać miana wsi i miast, miana ôd ludzi i inksze), ale na moje ôko pokrycie je kole 90 procynt. Rozpoznŏwŏ 30863 formy podstawowe, kere po ôdmianie dŏwajōm 783604 słowa.

Ślabikŏrz ôd korektora je uproszczōny, znaczy bez tych hardkorowych liter ÃÕ. Po kōnsultacyji ze Pro Loquela Silesiana ôstawiōłch ino Ô jak we ôkno, Ō jak we dōm i Ŏ jak we trŏwa.

Chciołbych Wŏs prosić, cobyście sie go zainstalowali i jak treficie na feler, trza by przidać jake słowo podle Wŏs abo mŏcie jake inksze sugestyje, to napiszcie dō mie na fanpejdżu “Chwile z gŏdkōm” abo na mail korektor [we] grzegorzkulik.pl. Jak niy mŏcie ślōnskij tastatury, to sie ja ôdy mie zainstalujcie, bo co chwila słysza, że ftoś ze ślōnskimi literami jedzie na ctrl+c ctrl+v.

Korektōr fōnguje na Hunspellu, beztōż we Windowsie je dostympny na Chrome, Firefoksa, Thunderbirda i LibreOffice na terŏz, a idzie go przistosować do mocki inkszych programōw (wykŏz pod linkym do Hunspella). Jak chcecie go używać, to dejcie sie pokōj ze Microsoft Office. Korektōr fōnguje we tyż cołkim systymie jak sie mŏ Linux abo MacOS.

Jak zainstalować

Myni we Firefoksie, z kerego sie ôbiyrŏ korektōr.

Myni we Firefoksie, z kerego sie ôbiyrŏ korektōr.

We Firefoksie i Thunderbirdzie wszyjsko je proste. Instaluje sie ze strōny ôd Mozille, jak kożdy inkszy przidŏwek. Coby być zicher, że korektōr fōnguje, wlyź na Facebook abo inkszo strōna, kaj idzie pisać i kliknij prawym we pole pisaniŏ. Pokŏże sie myni, w kerym je podmyni Languages abo Języki. Kliknij w nim “szl”, jak na ôbrŏzku po prawyj strōnie.

Chrome niy wiy, co to je “szl”, bez to muszymy go ôszydzić.

  1. Włażymy do sztelōnkōw gŏdki sam.
  2. Klikōmy Dodaj.
  3. Ôbiyrōmy afrikaans (czymu afrikaans? Bo żŏdyn z nŏs niy gŏdŏ afrikaans) i klikōmy OK.
  4. Ôznaczōmy Użyj tego języka do sprawdzania pisowni
  5. Jak sie korektōr afrikaans zainstaluje, to klikōmy “Gotowe” i zawiyrōmy Chrome.
  6. Sebiyrōmy archiwōm ze ślōnskim korektorym.
  7. Na Windowsie włażymy we Eksploratorze do folderu C:\Users\%USERNAME%\AppData\Local\Google\Chrome\User Data\Dictionaries\
    Na Ubuntu włażymy do katalogu ~/.config/chromium/Dictionaries/
  8. We tym folderze winiyn być zbiōr af-ZA-3-0.bdic. Zastōmpcie go tym ze archiwōm ôdy mie.
  9. I tela! Ôdewrzijcie Chrome i mŏcie korektōr ślōnski.

We LibreOffice ôd wersyje 5.3.0 (wyjdzie w styczniu) bydzie szło normalnie nasztalować ślōnski korektōr we myni, ale do tego czasu kroki 6-7 trza robić za kożdym razym, jak sie włōnczŏ program, a kroki 8-9 przi kożdym nowym dokumyncie.

  1. Sebiyrōmy przidŏwek ślōnskigo korektora do LibreOffice.
  2. Ôdewiyrōmy LibreOffice Writer i idymy do Narzędzia > Menedżer rozszerzeń…
  3. We ôkynku klikōmy Dodaj i ôbiyrōmy tyn przidŏwek, co my go przed chwilōm sebrali.
  4. Zapytŏ sie, jeźli zainstalować Silesian spelling dictionary, potwiyrdzōmy.
  5. Zawiyrōmy Writer i ôdewiyrōmy go zaś.
  6. Idymy do Narzędzia > Opcje >Ustawienia językowe > Pomoc w formatowaniu.
  7. Ôdznaczōmy i zaznaczōmy nazŏd Hunspell spell checker (wiym, dziwne) i klikōmy OK.
  8. Idymy do Format > Znak…
  9. We ôknie je pole Język:, a w nim Polski. Ryncznie trza w nim wpisać szl i kliknōńć OK.
  10. To wszyjsko. Mŏcie ślōnski korektōr!

Coby zainstalować ślōnski korektōr we cołkim Ubuntu (niy wiym, do jakich katalogōw idōm te zbiory we inkszych dystrybucyjach), sebiercie sie archiwōm ôdy mie i wciepcie szl.aff i szl.dic do /usr/share/myspell/dicts.

Posted by Grzegorz Kulik in Software, 9 comments
Ulga utrapionego Ślązaka

Ulga utrapionego Ślązaka

Chciałbym serdecznie podziękować Panom Ziemkiewiczowi i Semce za wzięcie udziału w dyskusji o śląskiej tożsamości na łamach portalu Silesion. Panów głos był dla mnie ważny, ponieważ o ile wcześniej wypowiedzi Panów mnie irytowały, o tyle te dwie ostatnie całkowicie mnie uspokoiły.

Panu redaktorowi Semce dziękuję za nieumiejętność rozróżnienia województwa śląskiego i jego mieszkańców od Śląska i Ślązaków. Mieszkańcy województwa śląskiego to jednak nie Ślązacy. Mylenie tych dwóch zbiorowości jest dość powszechne, jednak fakty są bezlitosne. Taki sam Śląsk i Ślązacy są też w województwie opolskim i w kraju morawsko-śląskim. Mniej niż połowa województwa należy do naszego regionu. W tej północno-wschodniej części mieszkają Zagłębiacy i Małopolanie, i jeśli ma się do nich szacunek, to się pamięta o tym, żeby nie mylić ich ze Ślązakami. Mówi Pan, że mieszkańcy województwa śląskiego muszą mieć parę mitów, które łączą. Świetnie! Pierwsze, co nas łączy, to ignorancja redaktora Semki. Gratuluję.

Dziękuję też za mylenie pojęcia mniejszości etnicznej i narodowej. Ślązacy nie mogą być mniejszością narodową, bo nie mają swojego państwa. Ślązacy chcą być uznani za mniejszość etniczną, bo znają polskie prawo i wiedzą, jakie warunki stawia ono mniejszości narodowej, a jakie etnicznej. Myślę, że politycznemu publicyście nie przystoi mieszanie jednego i drugiego.

Wreszcie dziękuję za gdybanie, że gdyby nie II RP, to tożsamość śląska byłaby dziś taka sama, jak saksońska czy bawarska. Spójrzmy na śląski język. W przedwojennej prowincji górnośląskiej Ślązacy stanowili większość. W 1945 roku, po 419 latach należenia do niemieckojęzycznych państw, nadal mówili po śląsku. W 2016 roku, po 71 latach należenia do Polski, Ślązacy już właściwie po śląsku nie potrafią i trudno mi wyobrazić sobie, żeby w 2364 śląska mowa i Śląsk były w jakimś innym miejscu niż to, które dziś zajmuje w ludzkiej świadomości Burgundia, czyli w żadnym. Wie Pan, Panie redaktorze, gdyby ta straszna germanizacja była tak skuteczna jak polonizacja, to wy w Wielkopolsce i na Pomorzu Gdańskim przed 1870 rokiem zapomnielibyście, jak się mówi po polsku. Oprócz tego chciałbym Panu redaktorowi przypomnieć, że na terenie Niemiec istnieje mniejszość serbska, która wciąż się ostała, choć liczebnie zawsze była mniejsza niż ludność śląska. Jednocześnie ci słowianożerczy Niemcy mniejszość tę chronią i robią co w ich mocy, żeby ją zachować.

Marsz Autonomii

Panu Ziemkiewiczowi dziękuję z całego serca za jego tekst porównujący Luksemburg i Śląsk.

Podoba mi się stwierdzenie, że dwie największe grupy etniczne w Luksemburgu (rozumiem, że w domyśle imigranckie) to Włosi i Polacy. Niestety muszę Pana zawieść, bo dwie największe imigranckie grupy to Portugalczycy i Włosi.

Ale ja właściwie nie o tym chciałem.

Mówi Pan, że język luksemburski wbija się dzieciom do głów od paru lat. Nie wiem, jaka jest Pańska definicja słowa „parę”, ale dla mnie to nie więcej niż dziesięć, a język luksemburski w luksemburskich szkołach został wprowadzony Ustawą o edukacji z 25 czerwca 1912 roku. Może Panu chodziło o „sto parę”?

Jestem niezmiernie wdzięczny Panu za włożenie pracy nad językiem w Luksemburgu w „proces »przezwyciężania« państw narodowych na rzecz euroregionów”. Jeżeli dla Pana istniejący od 965 roku samodzielny Luksemburg jest regionem, a nie państwem narodowym, to czym dla Pana jest o rok młodsza Polska? Podregionem? Regionikiem?

Podobało mi się też, gdy wspomniał Pan o Józefie Kożdoniu i tym, że „fetował” go Adolf Hitler. Gdy zmarł Piłsudski, to ten sam Adolf Hitler ogłosił w Niemczech żałobę narodową. Na pogrzebie Piłsudskiego był Hitler, Goebbels i von Neurath, a dwie kompanie Wehrmachtu oddały zmarłemu honory wojskowe. Myślę, że ten poziom fetowania przez nazistów wystawia marszałkowi wymowne świadectwo. Może też Pan spłodzi jakiś tekst na ten temat?

Zachwycony byłem jednak, gdy napisał Pan, że urodzony w Zabrzu Jerzy Gorzelik jest z kieleckiego. Ale samego siebie przeszedł Pan tworząc argument z czwartej zwrotki Mazurka Dąbrowskiego „napisanego przez mazowszanina Wybickiego po mazowiecku” i twierdząc, że „zapłakany” to faktycznie „zapłakanej”, czyli że to Basia płacze, a nie ojciec. Rzeczywiście jest taka teoria i bazuje ona na charakterze pisma Wybickiego. Ale wie Pan, Józef Wybicki urodził się Będominie na Pomorzu, a dzieciństwo i młodość spędził w Skarszewach i Starych Szkotach też na Pomorzu. Niech Pan zatem podyskutuje z gdańszczaninem Piotrem Semką i zapyta go, czy jest Mazowszaninem.

A przy okazji: w dialekcie mazowieckim występuje stwardnienie połączeń „li”, „mi”, „ki” i „gi”. Stąd wymowa „lypa”, „kerownik” albo „nogamy”. Niestety słowo „zapłakanej” żadnej z tych grup nie posiada, więc nie może tym sposobem wyewoluować do „zapłakany”. Jednocześnie podaje Pan przykład „Pylawę”, który w dialekcie mazowieckim nie może wystąpić, bo „pi” nie twardnieje.

W trzech zdaniach pokazał Pan, że jako osoba chcąca uczyć innych polskości nie wie Pan, skąd pochodził autor polskiego hymnu, że tego hymnu Pan nie rozumie, że jako Mazowszanin nie zna Pan zasad dialektu mazowieckiego, i że nawet Pan nie sprawdza, czy to, co Pan pisze, zgadza się z faktami.

Im mniej się wie, tym bardziej się jest pewnym tego, co się wie. Dlatego gdy pomoże się siedmiolatkowi w zadaniu domowym dopisując coś w zeszycie, to on tylko pokręci głową i jęknie „Jak to jest »i«…” Pan redaktor Semka jest dość czytalny, bo choć nierzadko palnie głupstwo, to jednak ta jego ignorancja na temat Śląska i Ślązaków trzyma się w miarę kupy. Pan Ziemkiewicz jednak od pewnego czasu jest dla mnie ideałem. To jest coś niesamowitego, że można kompletnie nic nie wiedzieć, w tej niewiedzy stworzyć sobie swój świat, kompromitować się pisząc bzdury i dostawać za to mimo wszystko pieniądze.

Dlatego jeszcze raz, z całego serca, dziękuję obu Panom za to uczucie pokoju, które Panowie we mnie wzbudzili. Człowiek się irytuje wtedy, gdy to, co ktoś inny mówi, trzeba potraktować choć trochę poważnie. Na szczęście pokazali Panowie obaj, że tej Waszej monumentalnej ignorancji i płynących z niej bredni traktować poważnie się nie da. Życzę Panom wszystkiego najlepszego.

Posted by Grzegorz Kulik in Kōmyntŏrz, 9 comments